Recenzja książki M. Olchawy „Misja Ukraina”

Przed 2014 r. duża część ekspertów zajmujących się problematyką bezpieczeństwa międzynarodowego zgodnie twierdziła, że ryzyko klasycznego konfliktu zbrojnego w naszym regionie jest niskie, a wojna w Gruzji z 2008 r. była odosobnionym przypadkiem wynikającym z lokalnych kaukaskich zawiłości społeczno-narodowo-geopolitycznych. Wydarzenia z lat 2014-2015 mające miejsce we wschodniej i południowej Ukrainie całkowicie podważyły trafność takich ocen. Nagle, ku zaskoczeniu dużej części Europy Federacja Rosyjska zdołała bez większego trudu opanować Krym, nie tocząc o niego żadnych walk, a następnie rozpętać regularną zawieruchę wojenną w południowo-wschodniej Ukrainie destabilizując to państwo na wiele kolejnych lat. Konflikt ten nie wybuch jednak nagle, lecz był efektem wydarzeń jakie zaszły u naszego wschodniego sąsiada na przełomie 2013 i 2014 r., a w które to zaangażowała się strona polska. Genezę rewolucji która doprowadziła Ukrainę na skraj ograniczonej wojny z Rosją i udział Aleksandra Kwaśniewskiego w tym procesje przedstawił Maciej Olchawa w książce pt. „Misja Ukraina”.

Maciej Olchawa urodził się w Zakopanym w 1983 r., a następnie wychowywał się i kształcił w Chicago gdzie uzyskał dyplom BA na Loyola University Chicago z zakresu historii i studiów międzynarodowych. Następnie powrócił do Polski i podjął studia z zakresu europeistyki i ukrainoznastwa na Uniwersytecie Jagiellońskim. Od 2008 do 2014 r. pełnił funkcję doradcy politycznego ds. ukraińskich w Komisji Spraw Zagranicznych Parlamentu Europejskiego oraz Delegacji PE do komisji współpracy parlamentarnej UE-Ukraina. Książka „Misja Ukraina” jest jego trzecią publikacją poświęconą Ukrainie po książce „Imperialna rozgrywka: Ukraina w geopolitycznej strategii Stanów Zjednoczonych” oraz „Gwiazdy i tryzub: Europejska integracja Ukrainy”.

„Misja Ukraina” jest zwięzłą i ciekawą wykładnią kulisów gry polityczno-dyplomatycznej jaka miała miejsce na Ukrainie w 2013 r., w którą to aktywnie zaangażowała się strona polska. Wybuch rewolucji na Ukrainie został zapoczątkowany 21 listopada 2013 roku, gdy władze ukraińskie wywodzące się z prorosyjskiej Partii Regionów ogłosiły, że wstrzymują prace nad umową stowarzyszeniową z Unią Europejską. Już następnego dnia, w Kijowie rozpoczęły się protesty, które przerodziły się w powstanie Euromajdanu. Protesty, które początkowo związane były jedynie z chęcią integracji ze strukturami europejskimi, szybko przerodziły się w gwałtowny i masowy sprzeciw wobec wielu problemów trapiących Ukrainę – korupcji, niesprawiedliwości społecznej, bezrobocia, braku perspektyw itd. Bardzo szybko sytuacja wewnętrzna Ukrainy uległa drastycznej destabilizacji.

Punktem krytycznym rewolucji stało się rozpoczęcie regularnych walk w centrum Kijowa, na skutek których dziesiątki osób zostało zabitych i rannych – w większości byli to protestujący. Był to tzw. krwawy wtorek.

Wydarzenia te doprowadziły do sytuacji w której to Zachód musiał zareagować i rozpocząć rozmowy mające pogodzić władze skupione wokół Prezydenta Wiktora Janukowycza z opozycją i nie dopuścić do dalszego rozlewu krwi. Jedną z osób, która podjęła się takiego zadania poza polskim Ministrem Spraw Zagranicznym Radosławem Sikorskim był Aleksander Kwaśniewski, który od 2012 r. pełnił misję na Ukrainie z ramienia UE w sprawie procesu Julii Tymoszenko.

Autor książki „Misja Ukraina” skupił się właśnie na udziale byłego prezydenta Polski w procesje negocjacji podczas protestów na Euromajdanie, zarazem przedstawiając jego wcześniejsze zaangażowanie na rzecz zbliżenia Ukrainy ze strukturami UE. Maciej Olchawa w przygotowaniu swojej pracy nie korzystał jedynie ze źródeł pisanych, ale podjął się bezpośrednich rozmów z Aleksandrem Kwaśniewskim, dzięki czemu uzyskał od niego wiele do tej pory nieznanych szczegółów z wydarzeń mających miejsce jesienią i zimą 2013 r. Czerpanie przez autora informacji bezpośrednio od uczestnika trudnych negocjacji politycznych na Ukrainie niewątpliwie wzbogaca narrację i daje czytelnikowi dostęp do wielu ciekawych informacji. Sama książka, m.in. dzięki temu choć tyczy się bardzo świeżym wydarzeniom, nie jest zbiorem wybiórczo posklejanych newsów medialnych, lecz ciekawym studium, które czyta się z dużą letkością.

Książka Macieja Olchawa podzielona jest na cztery rozdziały. W pierwszym z nich autora stara się nam przybliżyć wizję Unii Europejskiej wg Aleksandra Kwaśniewskiego i jego udział w ukraińskiej pomarańczowej rewolucji oraz integrację europejską Ukrainy jako drogę do silnej UE. W rozdziale tym Kwaśniewski przedstawiony jest, jako osoba, która jest nie tylko bardzo dużym zwolennikiem integracji europejskiej i widzi w niej szanse na dalsze budowanie dobrobytu oraz pokoju w Europie, ale także chcę, aby Ukraina podążała śladami Polski w kierunku UE. Zaznacza jednak, że prawdziwa integracja Ukrainy z UE będzie możliwa m.in. dopiero, gdy do głosu i władzy dojdą pokolenia nieobarczonym bagażem sowieckich doświadczeń i nawyków.

W kolejnym rozdziale zajmującym ponad 60 stron opisany jest szczegółowo proces ostatniej rewolucji jaka zaszła na Ukrainie a w tym m. in. misja Cox-Kwaśniewski zapoczątkowana jeszcze przed zajściami rewolucyjnymi, fiasko szczytu w Wiedniu, Euromajdan, krwawy wtorek, ucieczka Janukowycza do Rosji oraz uwolnienie Julii Tymoszenko. Rozdział drugi jest głównym rdzeniem pracy Macieja Olchawa, który w jego powstanie włożył niewątpliwie dużo pracy i wysiłku. W niniejszym rozdziale narracja M. Olchawa nie jest ukierunkowana jedynie na działalności Aleksandra Kwaśniewskiego, ale podejmuje ją w dużo większym kontekście działalności prowadzonej przez Unię Europejską i Rosję.

Następny, trzeci rozdział liczący niespełna 10 stron poświęcony jest już bezpośredniemu czynnikowi rosyjskiemu wpływającemu na losy Ukrainy, a w tym szczególnie przebieg Anschlussu Krymu i wojny hybrydowej w Donbasie, która z oczywistych powodów nie jest w ogóle opisana pod względem militarnym. Ostatni rozdział równie krótki lecz treściwy związany jest z opisem strategii zachodu wobec Ukrainy, w tym doktryny Sinatry oraz przyszłości stosunków na linii Kijów-Pakt Północnoatlantycki.

Autor w swojej pracy skupia się głównie na postaci Aleksandra Kwaśniewskiego, ale dużą uwagę przykłada także do Władimira Putina traktowanego jako współczesnego budowniczego wielkiej Rosji, Wiktora Janukowycza traktowanego jako osobę, której nadrzędnym celem stało się zabezpieczenie własnego majątku a nie dobra państwa oraz samej proeuropejskiej ukraińskiej opozycji niepozbawionej wewnętrznych sporów i uprzedzeń. Z tego też powodu publikacja ta nie jest zbiorem luźnie powiązanych informacji na temat zaangażowania Kwaśniewskiego w proces rewolucji na Ukrainie, ale jest on wkomponowany w opis całościowy wydarzeń mających tam miejsce. Dzięki temu książka ta zyskuje na atrakcyjności.

„Misja Ukraina” stanowi studium, gdzie dokonano dogłębną i skrupulatną analizę roli Aleksandra Kwaśniewskiego w procesie integracji europejskiej Ukrainy nie zapominając przy tym o znaczeniu, roli i postawach innych bohaterów tamtych wydarzeń, których tragiczne skutki Ukraina odczuwa do dziś. Czytając niniejsze opracowanie wydaje się, iż większość uczestników wydarzeń z jesieni i zimy okresu lat 2013-2014 nie zdawało sobie sprawy, iż ich czyny i decyzje doprowadzą nie tylko do utraty przez Ukrainę Krymu, ale też ciężkich walk jakie rozpoczęły się od czerwca 2014 r. w regionie Donbasu i z różną intensywnością trwają po dzień dzisiejszy doprowadzając do śmierci, kalectwa, ran i konieczności ucieczki z miejsca własnego zamieszkania dziesiątki tysięcy ludzi.

W oparciu o te wydarzenia autor stara się w zwięzły sposób odpowiedzieć na pytania czy w takiej sytuacji integracja z Unią Europejską lub NATO jest w ogóle możliwa? Czy też może warto w porozumieniu z Rosją dokonać „finlandyzacji” Ukrainy?

„Misja Ukraina” jest krótką, lecz fascynującym, kompleksowym i ciekawym opracowaniem wydarzeń mających miejsce na Ukrainie tuż przed momentem jej zaangażowania się w wojnę hybrydową z separatystami i Rosją. Jest to jak do tej pory jedyna, tak dobrze opracowana monografia poświęcona ostatnim wydarzeniom z historii Ukrainy. Maciej Olchawa dzieli się również z nami opiniami Kwaśniewskiego – już z obecnej perspektywy – na temat polityki Rosji i sytuacji Ukrainy.

Niewątpliwie już z wyżej wymienionych powodów publikacja Macieja Olchawa będzie cieszyć się dużą popularnością i będzie materiałem po który naprawdę warto sięgnąć aby zrozumieć genezę obecnego konfliktu zbrojnego, udziału Polski oraz Aleksandra Kwaśniewskiego w tym procesie oraz zdobyć podstawy do zrozumienia obecnej sytuacji politycznej na wschodzie.

Osobiście jestem bardzo zadowolony z faktu, iż mogłem przeczytać krótkie, dobre i dobrze zbudowane opracowanie poświęcone ostatnim wydarzeniom z historii Ukrainy i roli jaką odegrali nasi politycy – w tym głównie Aleksander Kwaśniewski – w kreowaniu nowej, trudnej rzeczywistości na Ukrainie.


Autor: Maciej Olchawa

Tytuł: Misja Ukraina

Wydawnictwo: RM

ISBN: 978-83-7773-517-6

Liczba stron: 216

Format: 158×213 mm

Oprawa: miękka

Premiera: 1 lutego 2016

>>>Książkę można kupić u wydawcy tutaj<<<

Komentarze

Politolog, historyk wojskowości specjalizujący się w historii armii francuskiej w XX w. oraz współczesnych konfliktach zbrojnych.

Najpopularniejsze posty