Rola czynnika zaskoczenia w konflikcie koreańskim

Konflikt koreański to toczona w latach 1950-53 wojna pomiędzy Koreańską Republiką Ludowo-Demokratyczną, dążącą do opanowania całego Półwyspu Koreańskiego, a Republiką Koreańską wspieraną przez siły Organizacji Narodów Zjednoczonych. Walki te były niejako wyrazem nabierającej tempa zimnowojennej rywalizacji mocarstw. W przywołanym konflikcie rolę kluczową odegrał czynnik zaskoczenia, co stanowi przedmiot rozważań w niniejszym artykule.

 Wprowadzenie – metodyka

Obiektem zainteresowania badacza w niniejszej pracy jest rola czynnika zaskoczenia oraz uwarunkowań geograficznych w konflikcie Koreańskim jaki miał miejsce w latach 50 XX wieku w warunkach zimno wojennej konfrontacji. Zachodzi zatem konieczność sformułowania problemu badawczego[1].

Tym samym główny problem badawczy przyjęty na potrzeby niniejszej pracy brzmi następująco: Rola zaskoczenia i uwarunkowań geograficznych w konflikcie na terytorium Półwyspu Koreańskiego w latach 1950–1953. Sformułowany ten sposób problem jest zarazem głównym pytaniem badawczym o to Jaką rolę w konflikcie Koreańskim w latach 1950-1953 odegrał czynnik zaskoczenia i uwarunkowania geograficzne?

Niniejszy główny problem badawczy sformułowany jest w sposób bardzo ogólny, co stwarza uzasadniony wymóg podzielenia go na mniejsze zakresowo elementy w postaci następujących pytań szczegółowych: Jaką rolę w konflikcie na Półwyspie Koreańskim w latach 1950-1953 odegrał czynnik zaskoczenia?, Jaką rolę w konflikcie na Półwyspie Koreańskim w latach 1950-1953 odegrały uwarunkowania geograficzne?

Hipotezą przyjętą w niniejszej pracy jest założenie iż: Kluczową rolę w konflikcie na Półwyspie Koreańskim w latach 1950-1953 odegrał czynnik zaskoczenia i uwarunkowania geograficzne.

Analiza konfliktu koreańskiego

Nie sposób podjąć się weryfikacji hipotezy bez omówienia przedmiotu badań, którym w tym przypadku jest konflikt, jaki miał miejsce w latach 1950-1953 na Półwyspie Koreańskim. Konflikt ten toczył się pomiędzy komunistycznymi siłami KRLD (północnokoreańskimi) i wspierającymi je wojskami ChRL, a siłami ONZ (w większości z siłami amerykańskimi) wspierającymi wojska Republiki Korei (południowokoreańskie)[2]. Istotny jest kontakt omawianego konfliktu, który miał miejsce w czasach zimnej wojny. Niemniej jednak termin zimna wojna nie wydaje się uzasadniony naukowo. Jak podkreśla bowiem R. Smith, wojna ma miejsce wówczas gdy dochodzi do przemocy zbrojnej, a strony dążą do zniszczenia siebie nawzajem. Tym samym wojna Koreańska stanowiła konflikt w ramach szerszej konfrontacji między blokami. Zimna wojna była zatem okresem nadrzędnej konfrontacji podtrzymywanej przez struktury przemysłowe, lecz obejmującej także konflikty o charakterze nieprzemysłowym, wojny równoległe[3].

Konflikt Koreański stanowił zatem jedynie element rywalizacji geopolitycznej pomiędzy dwoma blokami. Po II wojnie światowej, 10 maja 1948 r. Korea Pd. stała się uznanym przez ONZ reprezentantem całego narodu koreańskiego. Moskwa oraz przychylna jej północ nie zaakceptowała takowego stanu rzeczy i 9 września 1948 r. powołano tam Koreańską Republikę Ludowo-Demokratyczną, rządzoną przez Kim Ir Sena. Amerykanie uznali wówczas, iż sytuacja na półwyspie stabilizuje się i wycofali swoje wojska. W Moskiewskich planach Korea stanowiła bufor między ZSRS, komunistycznymi Chinami a, Japonią[4].

Od wycofania mocarstw oba państwa koreańskie budowały własne siły zbrojne. W literaturze wyróżnia się dwie wersje przyczyn konfliktu. Według jednej wersji bojowy, przekonany o swoim posłannictwie, Kim Ir Sen podczas wizyty w Moskwie przedstawił Stalinowi swój plan dotyczący opanowania Korei Południowej w jednej błyskawicznie przeprowadzonej kampanii. Stalin okazał się jednak sceptyczny, gdyż nie bardzo wierzył w możliwości armii KRL-D i obawiał się reakcji mocarstw zachodnich. Pozostawił zatem decyzję w rękach „towarzyszy koreańskich”, co Kim Ir Sen uznał za zgodę na atak. Inna wersja zakłada, że to Stalin zachęcił, Kim Ir Sena do ataku. Natomiast zgoda panuje co do tego, że agresorem była Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna[5].

W momencie eskalacji działań zbrojnych, siły Korei Południowej liczyły 150 000 żołnierzy, do 594 000 łącznie w całym okresie trwania wojny. Wraz z wojskami Amerykańskimi oraz sojusznikami pod egidą Wspólnoty Narodów oraz Organizacji Narodów Zjednoczonych w całym okresie wojny siły te liczyły łącznie ok. 941 356–1 139 518. Natomiast siły KRLD, ChRL oraz ZSRS liczyły minimum 415 000 w chwili rozpoczęcia konfliktu, do przeszło 1 066 000 – w chwili największego zmasowania i natężenia walk[6]. Potencjały stron konfliktu były do siebie zbliżone.

Konflikt zakończył się 27 lipca 1953 roku po podpisaniu w Panmundżomie rozejmu i ustanowieniu strefy demarkacyjnej pomiędzy Koreą Północną a Południową, która obowiązuje po dziś dzień.

Rola zaskoczenia w konflikcie koreańskim

Zarówno w przeszłości, jak i obecnie, zaskoczenie stanowi zasadniczą zasadę sztuki wojennej. Na jej rolę wskazywał już Sun Tzu w dziele „Sztuka Wojny”, a następnie C. V. Clausewitz w swoich rozważaniach „O wojnie”. W ujęciu słownikowym „zaskoczenie” to sytuacja zaskakująca, nieprzewidziana, niespodzianka oraz działanie niespodziewane, nieoczekiwane, znienacka[7]. Stefan Mossor określa zaskoczenie jako zjawienie się tak dużej siły, jakiej się nieprzyjaciel nie spodziewa tam, gdzie jej nie oczekuje[8].                                                               

Pewne elementy zaskoczenia odnajdujemy w konflikcie będącym przedmiotem rozważań w niniejszej pracy. 25 czerwca 1950 r. oddziały Północy przekroczyły granicę z Południem rozpoczynając szybkie uderzenie. Choć obie armie pozostawały w stanie gotowości, szybka mobilizacja wojsk Północy niewątpliwie przyczyniła się do sukcesów i utrzymania tempa natarcia. Do 5 września 1950r. 95% terytorium Korei Południowej w rękach KRLD[9]           .

Z wagi zaskoczenia na wojnie zdawał sobie także sprawę amerykański generał armii Douglas Mac Arthur, który finalizował wówczas jedną z najbardziej błyskotliwych operacji w swojej karierze. Operacja ta zakładała desant pod Inczon między 10, a 17 września 1950 r. Operacja ta nosiła kryptonim „Chromite” i kompletnie zaskoczyła komunistów do tej pory negujących zagrożenie ze strony Amerykanów i ich sojuszników. Przy potężnym wsparciu floty i lotnictwa, alianci dokonali desantu morsko-powietrznego i bardzo szybko doprowadzili oddziały komunistyczne do odwrotu, a potem panicznej ucieczki.

W kolejnej fazie konfliktu czynnik zaskoczenia doskonale wykorzystała armia Chińska. Interwencja armii chińskiej była dla Amerykanów nie lada zaskoczeniem, co przeszkodziło im w dalszym marszu na północ. 2 listopada 1950 r. falowe ataki mas ludzkich całkowicie załamały amerykańską ofensywę i zmusiły 8 armię, a potem także X korpus do odwrotu. Amerykańska piechota morska poznała wówczas smak porażki i zmuszona była do ewakuacji na miarę Dunkierki[10].

Uwarunkowania geograficzne w konflikcie koreańskim

Rolę uwarunkowań geograficznych w konfliktach zbrojnych podkreślał Carl Von Clausewitz twierdząc, iż znaczenie kluczowe ma zależność wojny od terenu.  Jego zdaniem zależność ta jest przede wszystkim nieustanna, tak że nie możemy wyobrazić sobie żadnego działania wojennego naszych wyszkolonych wojsk inaczej, jak tylko przebiegającego w pewnej określonej przestrzeni; (…) W ten sposób zależność wojny od terenu nadaje działalności wojennej wysoce odrębne właściwości[11].                                                                    

Desanty dokonywane przez wojska pod dowództwem D. Mc. Arthura, specyfika geograficzna i klimatyczna Półwyspu oraz linia demarkacyjna, która utrwaliła sztuczny podział półwyspu koreańskiego – wszystko to świadczy o zależności działań militarnych od specyficznych cech geograficznych teatru działań.

Znaczenie czynnika geograficznego w omawianym konflikcie podkreśla ponad to znaczenie przestrzeni geograficznej Półwyspu Koreańskiego dla stron konfliktu. Należy go traktować bowiem jako region geostrategiczny rozumiany, który stanowi obszar lądowy, morski lub lądowo-morski wraz z przestrzenią powietrzną, na którym wydarzenia polityczne, gospodarcze lub militarne mają wpływ na sytuację światową[12]. Niewątpliwie wojna w tym regionie była częścią większej konfrontacji, a obszar ten kluczowy z punktu widzenia strategicznego, na co wskazywał już autor niemniejszej pracy w częścią dotyczącej analizy konfliktu.

Zakończenie – weryfikacja hipotezy

W toku przeprowadzonych badań na potrzeby niniejszej pracy, przyjęta hipoteza: Kluczową rolę w konflikcie na Półwyspie Koreańskim w latach 1950-1953 odegrał czynnik zaskoczenia i uwarunkowania geograficzne, została zweryfikowana pozytywnie. Świadczą o tym przytoczone przykłady oraz tezy formułowane przez klasyków strategii. Przestrzeń i zaskoczenie są czynnikami kluczowymi, zarówno w przeszłości, jak i we współczesnych konfliktach zbrojnych, które nierzadko decydują o klęsce bądź zwycięstwie. Niniejsza praca stanowi jedynie krótki zarys omawianej problematyki i winna stanowić asumpt do dalszych rozważań.

Przypisy:
[1] J. Apanowicz, Metodologia ogólna, Gdynia 2002, s. 44.
[2] L. Peter, Wojna Koreańska, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1986, s. 5-8.
[3] R, Smith, Przydatność siły zbrojnej – sztuka wojenna we współczesnym świecie, PISM, Warszawa 2010,  s. 243.
[4] P.Ostaszewski, Wojna koreańska w: Zarys dziejów Afryki i Azji 1869-1996, Warszawa 1996, s. 96.
[5] W. J. Dziak, Korea, pokój czy wojna, Warszawa 2003, s. 22.
[6] C. Blair, The Forgotten War: America in Korea, 1950-1953, Times Books; 1st edition , Washington D.C., December 12, 1987, s. 117.
[7] Mały Słownik Języka Polskiego PWN, Wyd.IX Warszawa 1969.
[8] S.Mossor, Sztuka wojenna w warunkach nowoczesnej wojny, Warszawa 1986, s.244.
[9] ; C.Piotrowski, P. Taras, Korea 1950-1953, Gdańsk 1994, s. 63.
[10] K.Kubiak, Korea 50, wyd. Altair, Warszawa 1994, s. 36.
[11] C. V. Clausewitz, O wojnie, s. 54.
[12] Z. Lach, A. Łaszczuk, Geografia bezpieczeństwa, Akademia Obrony Narodowej, Warszawa 2004, s. 53.

Komentarze

Oficer Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Absolwent studiów magisterskich i podyplomowych na Wydziale Bezpieczeństwa Narodowego Akademii Obrony Narodowej.

Najpopularniejsze posty