Źródło: Wikimedia

Siły zbrojne Ukrainy

Siły Zbrojne Ukrainy powstały w 1991 r. i są obecnie według rankingu Global Firepower 20 największą tego typu formacją na świecie. Liczebność wojsk ukraińskich wynosi 130 tys. żołnierzy zawodowych i poborowych oraz 50 tys. pracowników cywilnych, przy czym jednostki specjalne, powietrznodesantowe itd. są w większości obsadzone przez żołnierzy kontraktowych. Potencjał mobilizacyjny ocenia się na niecały 1 mln przeszkolonych rezerwistów, choć należy zaznaczyć, iż Kijów nie ma raczej potencjału, aby taką dużą liczbę ludzi wyposażyć i utrzymać w linii nawet w razie zagrożenia.

Ukraińskie czołgi T-64BW - podstawowy sprzęt pancerny wojsk lądowych / Źródło: http://www.altair.com.pl/

Ukraińskie czołgi T-64BW – podstawowy sprzęt pancerny wojsk lądowych / Źródło: http://www.altair.com.pl/

Zgodnie z nieoficjalnymi danymi na temat reformy sił zbrojnych, ukraiński MON planował od 2012 do 2017 r. zmniejszyć liczebność armii do poziomu 55 tys. żołnierzy i 15 tys. pracowników cywilnych doprowadzając do całkowitej profesjonalizacji wojsk. Oznaczało to poważną redukcję liczby jednostek, choć do dziś nie wiadomo których brygad i batalionów miało to dotyczyć. Spadek liczby żołnierzy miał być rekompensowany przez wzrost wydatków na wojsko z 0,97% PKB w 2010 r. do 1,4 % w 2015 r., a w przyszłości osiągnąć ponad 1,5%.

Dzięki takiemu zabiegowi władze chciały w końcu wyjść z problemu, jakim była starzejąca się technologicznie armia ukraińska, której modernizacja przy tak dużej wielkości była ponad możliwości finansowe Kijowa. Dzięki zmniejszeniu sił zbrojnych o prawie 250% i zwiększeniu wydatków o 40% w końcu możliwa byłaby modernizacja techniczna armii na dużo większą skalę niż dotychczas. Obecnie wydaje się, iż plan ten jest kompletnie nieaktualny a sama przyszłość sił zbrojnych w takiej postaci jak obecnie ciężka do przewidzenia.

Struktura wojsk lądowych Ukrainy

Schemat nr 1. Częściowo rozpisana struktura wojsk lądowych Ukrainy. Źródło: Wikimedia

Stan Sił Zbrojnych Ukrainy po wielu latach utrzymywania ich nadmiernej wielkości i braku możliwości zmodernizowania tak dużej liczby jednostek doprowadził do sytuacji, iż te prezentują w większości gorszy poziom technologiczny niż Wojsko Polskie czy też większość jednostek rosyjskich. Najwięcej środków każdego roku kierowanych dla wojska trafiało na jego utrzymanie osobowe, ćwiczenia, zakup amunicji, konserwacje sprzętu i podstawowe remonty, choć i z tym były wielkie problemy – liczba niesprawnego sprzętu osiąga wg nieoficjalnych danych w niektórych jednostkach zatrważający poziom. Pakiet modernizacyjny tj. zakup nowego sprzętu był ułamkiem kwoty wydawanej na siły zbrojne. Nowy sprzęt kupowano głównie na rzecz misji międzynarodowych oraz dla wojsk specjalnych, powietrznodesantowych i innych formacji o charakterze „elitarnym”. W bardzo małym stopniu dokonano modernizacji lub zakupu sprzętu dla wojsk pancernych, sił powietrznych oraz marynarki wojennej, gdzie dopiero wdrażano program nabycia 4 nowych korwet do 2025 r.

Wojska lądowe

Wojska lądowe Ukrainy liczą obecnie ok. 55 tys. żołnierzy zgrupowanych w 3 korpusy (realnie dywizje). Są to formacje o charakterze wysoce samodzielnym gdyż dysponują szeroką bazą wsparcia we własnym zakresie. Wojska lądowe liczą łącznie 8 brygad zmechanizowanych, 2 brygady pancerne, 2 brygady areomobilne, brygada powietrznodesantowa, 4 brygady artylerii, 3 pułki lotnicze i liczne jednostki wsparcia.

Piechota zmechanziowana Ukrainy podczas ćwiczeń

Piechota zmechanizowana Ukrainy podczas ćwiczeń / Źródło: www.kit.com.ua

Wojska powietrzo-desantowe jako odrębna formacja wojsk lądowych posiadają 6,1 tys. żołnierzy zgrupowanych w 2 brygadach areomobilnych i jednej powietrzno-desantowej. Łącznie posiadają ok. 310 różnego typu pojazdów pancernych.

Struktura wojsk lądowych przedstawia się następująco:
Brygada artylerii rakietowej
· 79. Brygada Powietrznodesantowa
· 28. Batalion Powietrznodesantowy (szkoleniowy).
· VI Korpus Armijny (Dniepropietrowsk)
- 17. Brygada Pancerna (Krzywy Róg)
- 25. Brygada Areomobilna (Cherkasy)
- 28. Brygada Zmechanizowana Gwardii (Chornomorske)
- 92. Brygada Zmechanizowana Gwardii (Chuhuiv)
- 93. Brygada Zmechanizowana Gwardii (Cherkaske)
- 55. Brygada Artylerii
- Pułk lotniczy
- 107. Pułk Artylerii Rakietowej
·  VIII Korpus Armijny (Żytomierz)
- 1. Brygada Pancerna (Honcharivske)
- 95. Brygada Areomobilna (Żytomierz)
- 30. Brygada Zmechanizowana (Novohrad-Volynskyi)
- 72. Brygada Zmechanizowana (Biała Cerkiew)
- 26. Brygada Artylerii (Berdyczów)
- 3. Pułk Lotniczy (Brody)
·  XIII Korpus Armijny (Równe)
- 24. Brygada Zmechanizowana (Jaworów)
- 51. Brygada Zmechanizowana (Wołodymyr-Volynskyi)
- 128. Brygada Zmechanizowana (Mukaczewo)
- 11. Brygada Artylerii (Tarnopol)
- 7. Pułk Lotniczy (Novyi Kalyniv)

Russian_Ground_Forces_-_North_Caucasus_Military_District_Structure

Schemat nr 2 – Struktura Północno Kaukaskiego Okręgu Wojskowego Rosji, czyli głównego potencjalnego przeciwnika wojsk ukraińskich / Źródło: Wikimedia

Na wyposażeniu m.in. tych sił znajdowało się w 2012 r.:

- 735 czołgów w linii: 12 T-84 Opłot-M, ok. 200 T-84, 76 T-64BM „Bulat” i 447 T-64B/BV. Wiadomo iż po upadku ZSRR władze w Kijowie przejęły łącznie 2281 T-64, 1302 T-72, 172 T-55AGM. Ciężko ocenić jest to ile z tych pojazdów zostało na Ukrainie i w jakim są stanie oraz ile zostało wyeksportowanych. Jedno jest pewne – duża część tego sprzętu tak jak w wypadku innych systemów walki jest niesprawna lub w złym stanie technicznym.

- Ponad 2100 pojazdów opancerzonych różnych typów: BMP-1 i BMP-2, BTR-70/80 i BRDM-2, czego tylko mały ich procent został zmodernizowany siłami ukraińskiego przemysłu. Warto jednak pamiętać, iż Ukraina posiadała ponad 5 tys. pojazdów pancernych różnego typu (2315 MT-LB, nieznana liczba BTR-94, 456 BTR-80, 1026 BTR-70, 176 BTR-60, 4 BMP-3, 1434 BMP-2, 1008 BMP-1). Tak jak i w przypadku czołgów ocenia się iż duża część tych pojazdów jest niesprawna lub kompletnie nie nadaje się już do użytku.

- 716 różnych systemów artyleryjskich z ogólnie dostępnej liczy ok. 2400 sztuk jakie były na Ukrainie po upadku ZSRR. Z tego możemy wyróżnić: 450 systemów rakietowych BM-21 Grad, 100 BM-30 Smiersz, 76 BM-22 Uragan oraz haubice samobieżne: 638 2S1 Goździk, 501 2S3 Akacja, 100 2S7 Pion, 24 2S5 Hiacynt, haubice holowane 2A65, 2A36 i D-30 oraz nieokreślona liczba systemów balistycznych Toczka/Toczka-U.

- Nie znana liczba systemów przeciwlotniczych typu Tunguska, Tor, a także ZSU-23-4 Szyłka oraz 9K33 Osa, uzupełniane przez PPZR Igła/Igła-1. Tak jak i w przypadku innych systemów uzbrojenia wojsk lądowych można przypuszczać, iż ze względu na niskie wydatki na siły zbrojne część z tych środków walki jest niesprawna.

- 40 śmigłowców bojowych Mi-24 i ok. 30 wielozadaniowych Mi-17 oraz nieokreślona liczba maszyn innego typu (pojedyncze sztuki). Tak jak i w poprzednich wypadkach – część uziemiona przez awarie lub zużycie.

Jak można wywnioskować z powyższego zestawienia Ukraina na „papierze” dysponuje licznym uzbrojeniem w większości pamiętającym okres ZSRR. O ile w konfrontacji ze sprzętem Federacji Rosyjskiej można byłoby mówić o względnej równowadze technologicznej na wielu płaszczyznach o tyle realnie potencjał militarny jakim dysponują nowe władze w Kijowe jest znacznie mniejszy i to nie tylko pod względem liczebności co nie podległa żadnej dyskusji.

Dodatkowa słabość potencjału ukraińskiego spowodowane jest już wcześniej wymienionymi czynnikami; Brak pieniędzy na remonty konserwacyjne i gruntowne. Niskim poziomem kultury utrzymania sprzętu w rezerwie i linii. Dość często umiejscowieniem sprzętu bez osłony przed deszczem i śniegiem. Na domiar złego wiele pojazdów różnego typu podlega kanibalizacji po to aby utrzymać w linii pozostały sprzęt. Oprócz tego należy też pamiętać o tym, że część sprzętu jest systematycznie wykorzystywana do ćwiczeń gdzie również się zużywa. Wszystko to w połączeniu ze sobą daje bardzo opłakany stan w jakim są ukraińskie wojsk lądowe.

Ukrainie co ciekawe dysponuje jednak dużym potencjał rezerw mobilizacyjnych w postaci broni lekkiej (karabiny, granatniki, sprzęt indywidualny) i innego wyposażenia indywidualnego, który po mobilizacji mógłby zasilić kontyngent rezerwistów liczący dziesiątki tysięcy ludzi.

Mimo to potencjał lądowy Ukrainy wydaje się być w ogólnej ocenie duży, ale o niskiej lub bardzo niskiej jakości i wartości. Z trudem dorównuje możliwościom samego rosyjskiego Kaukaskiemu Okręgowi Wojskowemu, który co prawda jest mniej liczebny w ostatecznym rozrachunku, ale za to posiada znacznie więcej mniej lub bardziej nowoczesnego uzbrojenia oraz charakteryzuje się większym doświadczeniem bojowym wyniesionym z wieloletnich działań na terenie Kaukazu.

Siły lotnicze

Ukraińskie siły powietrzne ze względu na bardzo niski poziom finansowania także cierpią na problemy z sprawnością sprzętu oraz poziomem wyszkolenia (mały nalot na pilota). Tylko pojedyncze samoloty w ostatnich latach były poddawane lekkim pracom modernizacyjnym. Większość maszyn odpowiada poziomowi technologicznemu lat 80-tych i 90-tych. W 2012 r. Ukraina posiadały w siłach powietrznych 42 tys. żołnierzy oraz czysto teoretycznie:
- 80 myśliwców MiG-29 (+ ok. 20 w rezerwie);
- 36 myśliwców Su-27;
- 24 bombowce Su-24M;
- 23 samoloty rozpoznawcze Su-24MR;
- 36 samolotów szturmowych Su-25 (w rezerwie nieokreślona liczba);
- 2 samoloty transportowe AN-70
- 24 samoloty transportowe An-24/26;
- 12 średnich samolotów transportowych;
- 4 Iły-76 (prawdopodobnie 16 w rezerwie);
- 39 samolotów szkoleniowych Aero L-39 Albatros.

Liczba maszyn innego typu, wycofanych lub zmagazynowanych jest nie do końca znana, aczkolwiek nie przedstawiają zapewne żadnej już wartości bojowej i są niesprawne, skoro nawet sprzęt liniowy w większości jest tylko „uzbrojeniem papierowym” niezdolnym wzbić się w powietrze.

Su-27

Su-27 ukraińskich sił powietrznych / Źródło: http://www.army.unian.ua

Według różnych źródeł z tej liczby sprawne jest tylko kilka do kilkunastu procent maszyn bojowych – do maksimum 20-30 myśliwców, do 20 innych samolotów bojowych oraz podobna liczba maszyn transportowych. Z tego też powodu należy stwierdzić, iż ukraiński potencjał lotniczy jest mocno ograniczony względem tylko tego, co ma Rosja w regionie. W potencjalnym konflikcie z Rosją ukraińskie lotnictwo bojowe nie ma żadnych szans na dłuższe niż jedno lub dwudniowe prowadzenie działań bojowych i to o ograniczonym zasięgu.

Większym problemem mogłoby się okazać siły przeciwlotnicze, które z kolei składają się z 12 zestawów S-200M Wega-M, 30 S-300P pierwszych serii produkcyjnych (w tym 4 S-300PS) i 18 Buk-M1. Siły powietrzne posiadają także ręczne rakietowe zestawy plot. i systemy artyleryjskie (holowane). Rosja i w tym wypadku miałaby jednak zadanie niezbyt trudne gdyż raczej i tutaj część sprzętu jest… niesprawna.

Marynarka Wojenna

W skład sił morskich Ukrainy wchodzi ok. 14,6 tys. żołnierzy zawodowych, 18 okrętów wojennych, 3 morskie samoloty patrolowe Bewierw Be-122, 2 samoloty transportowe An-26 oraz 5 śmigłowców ZOP Mi-14PŁ, 12 śmigłowców Ka-27 (8 zwalczania okrętów podwodnych Mi-14PŁ, 3 ratownicze Mi-14PS i Mi-14-1E), 3 śmigłowce desantowo-szturmowe Ka-29TB, po jednym Mi-8T i Mi-8WzPU. Główny i flagowym okrętem Ukrainy jest fregata klasy Kriwak U130 Hetman Sahajdaczny. Oprócz tego flota posiada też:
- 2 korwety ZOP klasy Grisza;
- 3 korwety projektu 1241 „Pauk”;
- 2 korwety rakietowe klasy Tarantul-I;
- Okręt podwodny projektu 641 (kod NATO Foxtrot);
- Okręt desantowy projektu 770 „Północny-C”;
- Okręt desantowy projektu 775 „Ropucha”;
- 2 trałowce typu Natya I;
- Trałowiec typu Sonya;
- 1 kuter rakietowy projekt 206MR;
- 2 kutry desantowe projektu 1176 i 1785;
- Okręt dowodzenia Sławutycz (projekt 1288.4);
- 20 okrętów pomocniczych.

Zagadką jest stopień gotowości bojowej tych sił. Ocenia się iż na pewno okręt flagowy, wszystkie korwety ZOP, jedna korweta rakietowa oraz okręt desantowy są zdolne do działań bojowych. Co z resztą sił? Ciężko odpowiedzieć na to pytanie.

Ukraińska korweta ZOP klasy Grisza U209 Ternopil

Ukraińska korweta ZOP klasy Grisza U209 Ternopil / Źródło: http://www.defence24.pl

Istotnym elementem ukraińskiej marynarki może się okazać 36. Brygada Obrony Wybrzeża złożona z batalionu czołgów, batalionu piechoty górskiej, batalion obrony wybrzeża i batalion dowodzenia a na wyposażaniu znajduje się m.in. w 41 czołgów i 160 wozów opancerzonych (BMP-2, BTR-80, BRDM) oraz 47 jednostek artylerii o kalibrze powyżej 100 mm (w tym wyrzutni BM-21 Grad i haubic holowanych D-30). Oprócz tego flota posiada Mobilny Brzegowy Dywizjon Rakietowy złożony z dwóch kompleksów 4К51 Rubież – każdy z wyrzutnią z dwoma pociskami kierowanymi P-15M. Marynarka wojenna posiada też dwa bataliony piechoty morskiej wyposażone w wozy BTR-80.

Jak można zauważyć potencjał ofensywy marynarki wojennej jest bardzo ograniczony, a fota poważnie niedoinwestowana.

Podsumowując potencjał ukraiński należy stwierdzić, należy stwierdzić, że ten w większości oparty jest na sprzęcie pamiętającym czasy ZSRR. Bardzo niski poziom finansowania spowodował, iż znaczna część uzbrojenia jest niesprawna, nie mówiąc już o tym, że modernizacji poddano mały procent uzbrojenia. Wszystko to przekłada się na niski stopień gotowości operacyjnej wojsk ukraińskich. Poza brygadami areomobilnymi i brygadą obrony wybrzeża złożonymi w większości z kadry kontraktowej i dysponujących w miarę nowym lub systematycznie remontowanym/modernizowanym sprzętem ciężko mówić o wystarczającej gotowości bojowej. Ukraińska armia nie jest przygotowana do ewentualnej konfrontacji z Rosją. Nie chodzi w tym miejscu o odparcie inwazji, ale o zwykły element odstraszania swoją sprawnością działania i możliwymi stratami, jakie może zadać wrogowi. Być może od kilku dni ogłaszane pogotowie bojowe, alarmy a teraz mobilizacja to tak naprawdę masowa akcja „naprawcza sprzętu” w siłach ukraińskich. Z drugiej jednak strony siły zbrojne Ukrainy nawet w tak fatalnym stanie w jakim są obecnie mogłoby zadać wielokrotnie większe straty wrogowi niż armia gruzińska w 2008 r. choćby z samego względu na jej kilkukrotnie większy potencjał ludzi i wielokrotnie większy potencjał sprzętowy, mimo iż jak wspomniano za liczbami nie idzie rzeczywista wartość operacyjna.

Wobec tych wszystkich aspektów na szczęście dla armii ukraińskiej ryzyko wybuchu wojny jest stosunkowo niskie – tak się przynajmniej obecnie może wydawać.

Siły zbrojne Ukrainy
4 głosy, średnia: 5.00 (wynik: 99%)

Komentarze