Extremalna promocja notebooka MSI
Renesans: D. Bramante, projekt bazyliki św. Piotra w Rzymie
Renesans: D. Bramante, projekt bazyliki św. Piotra w Rzymie

Sztuka renesansu w Europie

Renesans (z franc. renaissance, z wł. rinascimento, rinascita dell arte – odrodzenie /sztuki/) – w sztuce okres rozwoju kultury europejskiej od schyłku średniowiecza  do początków doby nowożytnej, obejmujący XV i XVI stulecie. Jego kolebką były  Włochy, gdzie rozwijał się w latach 1420-1580, choć już od 1520 r. zaczął ustępować miejsca manieryzmowi. Renesans charakteryzowały m.in. fascynacja antykiem, rozkwit nauki, humanizm, zeświecczenie życia społecznego, ponadto indywidualizm i docenienie roli artysty w kształtowaniu kultury. Pojęcie to stworzył włoski artysta Giorgio Vasari w 1550 r.

Sklep Urodzeni Patrioci

W teorii sztuki przyjęto  za podstawę  założenia o intelektualnym, a nie rękodzielniczym charakterze twórczości artystycznej, co miało zbliżyć sztukę do wiedzy  i nadać jej walor poznawczy. Przedstawiciele to: Leone Battista Alberti, Andrea Palladio, Piero della Francesca,  Leonardo da Vinci.

W architekturze sięgano do wzorów starożytnych, poszukiwano idealnych proporcji  i przejrzystych podziałów. Ukształtowały się nowe układy przestrzenne budowli (centralne budowle z kopułami) oraz nowożytne typy budynków świeckich (pałac miejski).  Stosowano antyczne porządki architektoniczne  i motywy dekoracyjne, rozwijało się budownictwo sakralne (kościoły i kaplice na planie centralnym) oraz świeckie (pałace miejskie, kamienice mieszczańskie, ratusze). Nastąpił rozkwit urbanistyki (zakładanie miast o regularnym planie geometrycznym). Przedstawicielami  między innymi byli:  Filippo Brunelleschi, Jacopo Sansovino, Donato Bramante,  Michele Sanmicheli, Michelangelo Buonarroti, Rafael Santi, A. Palladio,  L. da Vinci.

Renesans: D. Bramante, rotunda kościoła S. Maria delle Grazie w Mediolanie

Renesans: D. Bramante, rotunda kościoła S. Maria delle Grazie w Mediolanie

W sztukach przedstawiających prowadzono badania nad perspektywą, proporcjami, mechaniką ruchu i anatomią ciała. Właściwym dla renesansu był zwrot  ku naturze.  Usamodzielniły się  i rozwinęły świeckie gatunki tematyczne: portret i pejzaż. W rzeźbie dominowały: realistyczne popiersia portretowe, posąg konny, akt i rzeźba sepulkralna.  W malarstwie dążono do pełnoplastycznego odtworzenia postaci   w trójwymiarowej przestrzeni, do ich prawidłowego wkomponowania w tło, konsekwentnego ujęcia światła w obrazie. Prowadzono doświadczenia  w zakresie techniki malarskiej (tempera, malarstwo olejne  i ścienne – freski). Rzeźbiarze reprezentujący renesans to: Lorenzo Ghiberti, Donatello, Andrea del Verrocchio,  M. Buonarroti; malarze: Masaccio, Sandro Botticelli, Andrea Mantegna, L. da Vinci, M. Buonarroti, R. Santi, Tycjan.

Renesans: D. Bramante, Tempietto w Rzymie

Renesans: D. Bramante, Tempietto w Rzymie

Renesans przejawiał się w budownictwie sakralnym oraz świeckim. Na rozwój sztuki wpływał mecenat władców świeckich (monarchów i panów feudalnych), papieży oraz ambicje władz poszczególnych miast. Oprócz walorów użytkowych, budowle świeckie pełnić miały funkcje reprezentacyjne, świadcząc przy tym o zamożności i dobrym guście właściciela. Fortyfikacje miejskie dostosowywano do wymogów nowej sztuki wojennej, w której na znaczeniu zyskała artyleria.  Materiał używany do tworzenia  to kamień ciosowy, cegła palona; ściany ceglane pokrywano tynkami, a mury z kamienia licowano płytkami ciosowymi – boniami. Odnośnie układu przestrzennego w budownictwie kościelnym występowały kościoły jedno   i trzynawowe (na rzucie prostokątnym) lub jednoprzestrzenne  o założeniach centralnych; ponadto kaplice, wolno stojące lub dostawiane jednym bokiem do ściany kościoła, wznoszone na planie kwadratu, złożone ze spiętrzonych na sobie kolejno elementów: trzonu, ścian tarczowych z pendentywami, bębna z kolistymi oknami, kopuły, latarni i hełmu. W budownictwie pałacowym dominowały rozwiązania włoskie, o kwadratowym lub prostokątnym obrysie, z wewnętrznymi dziedzińcami (cortilami), z arkadowymi podcieniami i krużgankami. Fortyfikacje miejskie przybierały formę wysuniętych do przodu wieloboków, zwanych bastionami. Natomiast biorąc pod uwagę typ przekrycia był to strop pułapowy zdobiony kasetonami; sklepienia: kolebkowe  z lunetami, krzyżowe, zwierciadlane; kopuła, jedno- lub dwupowłokowa. Nie wprowadzano nowych układów konstrukcji bryły. Rozwiązania wzorowane były na budownictwie greckim, rzymskim i bizantyjskim. Forma byłaoparta na wzorach antycznych. Kładziono duży nacisk na wystrój elewacji budynku – ważną rolę odgrywały gzymsy, pilastry, półkolumny, kolumny wolno stojące, bonie oraz dekoracje wykonane techniką sgraffito. Otwory w ścianie otrzymywały przekrycie płaskie lub półkoliste, bogato ornamentowane.

 Źródło fot.: Wikimedia Commons

Komentarze

Student Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Wydział Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji ( kierunek – Prawo). Interesuje się historią, a szczególnie starożytnością, która dała początek cywilizacji. Ponadto militarystyką, botaniką, polityką międzynarodową oraz aktualnymi wydarzeniami politycznymi i gospodarczymi, a także bezpieczeństwem międzynarodowym.

Najpopularniejsze posty